Banten (Bantam) 1724

Francois Valentijn

€ 295

Inter-Antiquariaat Mefferdt & De Jonge

• Über Kunstwerk
  “De Stad Bantam”, uit François Valentijn’s “Oud en Nieuw Oost-Indien”, vervaardigd door Jan van Braam en uitgegeven te Dordrecht door Gerard onder de Linden in 1724-1726. Later met de hand gekleurd. Afm.: 40 x 31 cm. Bantam was rond 1600 de belangrijkste havenstad van Java. Het was de eerste haven van de Indische archipel die door Nederlanders werd aangedaan. De koning van Bantam genoot geen absolute macht; zowel met zijn regent als met de plaatselijke havenmeester diende hij rekening te houden. Bantam was een rijke stad met een belangrijke markt, die werd bezocht door handelaren uit India, Perzië en China. Bantam gold in het begin van de 17de eeuw als belangrijkste handelsstad van de Indonesische archipel. Hier werden alle mogelijke waren uit geheel Azië samengebracht. Nederlandse schepen deden in 1596 Bantam voor het eerst aan. De Portugezen hadden hier al jaren een vaste positie op de markt. Zij wilden de greep op deze stad niet prijsgeven aan de Nederlandse nieuwkomers. Voor de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) waren vooral de specerijen van belang, met name peper. Zij probeerde tevergeefs met haar vestiging een sleutelpositie te verkrijgen. De Engelsen verhinderen dit en ook de plaatselijke regent werkte de VOC tegen, uit vrees dat zij een te groot overwicht zou krijgen op de markt. De conflicten stapelden zich op en de compagnie besloot uit te wijken naar het naburige Jacarta, dat later Batavia zou worden. De stad moest daarmee zijn leidende positie afstaan en Batavia werd het economische centrum van de VOC in Azië. De verhouding tussen de VOC en de sultan van Bantam bleef gespannen, omdat hij de compagnie dwarsboomde in haar poging de markt te domineren. Gedurende de hele 17de eeuw laaiden telkens nieuwe conflicten op tussen de VOC en Bantam, waaruit de compagnie steeds als overwinnaar naar voren kwam. In 1756 kwam Bantam definitief onder gezag van de compagnie. François Valentijn (1666-1726) was een dominee, natuurvorser en schrijver die vooral bekend is om zijn “Oud en Nieuw Oost-Indien”, een geschiedenis van de Verenigde Oost-Indische Compagnie en haar activiteiten in Oost-Indië. Valentijn’s kaarten behoorden tot de meest nauwkeurige en grootschalige producties over Oost-Indië tot dan toe gepubliceerd. Als officier had Valentijn toegang tot VOC documenten die hij compileerde tot een bijzondere collectie kaarten. Valentijn’s werk is zo superieur aan eerdere kaarten dat de publicatie ervan, gezien het strenge geheimhoudingsbeleid van de VOC voor wat betreft cartografisch materiaal, uitzonderlijk is. Prijs: Euro 295,-  
• Über Künstler

  François Valentijn (Dordrecht, 17. April 1666 – Den Haag, 6. August 1727) war ein niederländischer Geistlicher, Historiker und Chronist von herausragender Bedeutung für die Asienforschung des frühen 18. Jahrhunderts. Er wurde zweimal im Dienst der Niederländischen Ostindien-Kompanie (VOC) nach Ostindien entsandt – eine Erfahrung, die die Grundlage für sein monumentales Lebenswerk „Oud en Nieuw Oost-Indiën“ (Alt- und Neuostindien) bildete.

  Nach seiner Rückkehr in die Niederlande widmete sich Valentijn der Zusammenstellung dieses umfangreichen und einzigartigen Werkes, das in Umfang und Detailreichtum bis heute unerreicht ist. Zu einer Zeit, als die VOC ihre Informationen streng geheim hielt, gelang es ihm, durch die Nutzung aller ihm zugänglichen mündlichen und schriftlichen Quellen ein immenses Wissen zusammenzutragen. Seine Stärke lag nicht nur in seiner Neugier und Beharrlichkeit, sondern auch in seinem Talent als Erzähler: Valentijn schrieb lebendig, präzise und mit einer bemerkenswert weiten Perspektive.

  In „Oud en Nieuw Oost-Indiën“ (Alt- und Neuostindien) verherrlichte er ausdrücklich die niederländische Macht und das niederländische Kolonialreich in Asien. Valentijn war ein überzeugter Nationalist und sah es als seine oberste Pflicht an, die niederländische Macht im Osten zu beschreiben und damit zu beweisen, dass die Republik die Stärke ihrer batavischen Vorfahren nicht verloren hatte. Im Vorwort zu seinem Werk betonte er seinen Wunsch, den Fortschritt und den Ruhm der Niederlande im Laufe der Jahrhunderte sichtbar zu machen.

  Diese Haltung brachte ihm den Ruf eines etwas selbstverliebten und eitlen Historikers ein. Doch diese Kritik schmälert kaum den bleibenden Wert seines Werkes. Gerade durch seine detaillierten Beschreibungen wird die Interaktion zwischen Europäern und Asiaten eindrücklich sichtbar: Nicht nur koloniale Machtverhältnisse, sondern auch kulturelle Begegnungen, Missverständnisse und gegenseitige Einflüsse finden in seiner Darstellung ihren Platz.

  François Valentijn bleibt somit eine vielschichtige Persönlichkeit: Nationalist und Chronist, Prediger und Historiker zugleich, eitler Schriftsteller und unentbehrliche Quelle. Sein Werk ist nach wie vor ein Schlüsseltext zum Verständnis der niederländischen Präsenz in Asien und der Weltgeschichte der frühen Neuzeit.

Sind Sie daran interessiert, dieses Kunstwerk zu kaufen?